9 Kolokwium

Efekty uczenia się: W1, W2, W3, W4, W5, U1, U3, U7 · Treści programowe: 1–8 · Czas: quiz 30 min, część praktyczna 55 min

Kolokwium zamyka pierwszą, „ręczną” część kursu. Sprawdza, czy rozumiesz pojęcia i normy z bloku A oraz czy samodzielnie zbudujesz w Camunda Modeler poprawny model analityczny na podstawie opisu procesu. Od spotkania 10 przy modelowaniu pomaga agent AI. Żeby ocenić jego pracę, musisz najpierw umieć zrobić to sam. Kolokwium sprawdza właśnie tę umiejętność.

9.1 Jak przygotować się

Zakres

Spotkanie Co musisz umieć
1 Procesy informacyjne zdefiniować proces i proces informacyjny; rozłożyć proces na części (wejście, kroki, role, decyzje, dokumenty, rejestry, wyniki); rozróżnić poziomy modelu i fazy cyklu życia procesu
2 Normy podać, czego dotyczą ISO 9001, ISO/IEC 19510 i ISO/IEC 27001; objaśnić podstawowe terminy tych norm (podejście procesowe, udokumentowana informacja, poufność, integralność, dostępność, ryzyko)
3 Podstawowe obiekty rozpoznać i poprawnie użyć zdarzeń początkowych i końcowych, zadań, bramek XOR i AND, przepływu sekwencji
4 Baseny, linie, dane odróżnić basen od linii i przepływ sekwencji od przepływu komunikatów; użyć basenu zamkniętego, obiektu danych ze stanem i magazynu danych
5 Zdarzenia i bramki użyć bramki OR z przepływem domyślnym i bramki opartej na zdarzeniach; dobrać wyzwalacz zdarzenia (wiadomość, czas, sygnał, warunek)
6 Wyjątki i podprocesy odróżnić zdarzenie graniczne przerywające od nieprzerywającego; zamodelować błąd i eskalację; użyć podprocesu i podprocesu zdarzeniowego
7 Diagnostyka wskazać w modelu wąskie gardło, zbędne przekazanie i pętlę poprawek; podać miary sprawności
8 Kontrola i decyzje rozpoznać punkty kontrolne i zasadę dwóch par oczu; odczytać tabelę decyzyjną DMN z polityką U i F; zapisać prosty warunek w FEEL

Najlepszym materiałem do powtórki są pytania sprawdzające na końcu każdego rozdziału oraz ściągawka w dodatku A.

Jak ćwiczyć

  1. Odpowiedz na pytania sprawdzające z rozdziałów 1–8 bez zaglądania do tekstu. Do rozdziału wróć tylko przy pytaniach, na które nie umiesz odpowiedzieć.
  2. Otwórz w Camunda Modeler kilka diagramów z książki i czytaj je na głos: „proces zaczyna się, gdy…, potem…, jeśli…”. Jeśli utkniesz na jakimś symbolu, sprawdź go w ściągawce.
  3. Zbuduj model z tabeli ćwiczeniowej poniżej w czasie nie dłuższym niż 40 minut. Na kolokwium tabela będzie dłuższa, a czasu będzie trochę więcej.
  4. Przed kolokwium sprawdź, czy Camunda Modeler uruchamia się na Twoim laptopie i czy umiesz wyeksportować SVG (menu File, eksport obrazu w formacie SVG).

Pytania ćwiczeniowe

Pytania mają taki typ i poziom trudności jak na kolokwium, ale nie pojawią się na nim.

1. Która norma jest międzynarodowym odpowiednikiem specyfikacji BPMN 2.0?

  1. ISO 9001 · b) ISO/IEC 19510 · c) ISO/IEC 27001 · d) ISO 15489
Odpowiedź
  1. ISO/IEC 19510:2013 odpowiada specyfikacji BPMN 2.0.1 organizacji OMG.

2. Czytelnik i biblioteka uniwersytecka są w modelu dwoma basenami. Jakim przepływem połączysz zadanie „Wysłanie zamówienia” w basenie czytelnika ze zdarzeniem „Zamówienie otrzymane” w basenie biblioteki?

  1. przepływem sekwencji · b) przepływem komunikatów · c) asocjacją · d) przepływem domyślnym
Odpowiedź
  1. Między basenami zawsze stosuje się przepływ komunikatów. Przepływ sekwencji łączy elementy wewnątrz jednego basenu, także między liniami.

3. Opis procesu mówi: „Po upływie 3 dni zadanie nadal zostaje u kierownika, ale jednocześnie sekretariat wysyła mu przypomnienie”. Jaki element zastosujesz?

  1. zdarzenie graniczne czasu przerywające · b) zdarzenie graniczne czasu nieprzerywające · c) pośrednie zdarzenie czasu po zadaniu · d) bramkę opartą na zdarzeniach
Odpowiedź
  1. Zadanie trwa dalej, a równolegle rusza nowa ścieżka. Tak działa zdarzenie graniczne nieprzerywające (linia przerywana).

4. Które zdania o bramce równoległej (AND) są prawdziwe? Zaznacz wszystkie poprawne.

  1. przepływy wychodzące z rozwidlenia AND nie mają warunków · b) złączenie AND czeka na wszystkie gałęzie · c) rozwidlenie AND uruchamia jedną wybraną gałąź · d) rozwidlenie AND warto złączyć bramką XOR
Odpowiedź
  1. i b). Rozwidlenie AND uruchamia wszystkie gałęzie naraz. Złączenie ich bramką XOR sprawia, że dalsza część procesu wykona się kilka razy.

5. Które trzy cechy informacji chroni system zarządzania bezpieczeństwem informacji według ISO/IEC 27001?

Odpowiedź Poufność, integralność i dostępność.

6. Tabela decyzyjna ma politykę trafień F. Do przypadku pasują reguły 2 i 5. Który wynik zwróci tabela?

Odpowiedź Wynik reguły 2. Przy polityce F (first) wygrywa pierwsza pasująca reguła w kolejności od góry.

7. Na diagramie zadania „Przygotowanie projektu decyzji” i „Zatwierdzenie decyzji” leżą w tej samej linii „Specjalista”. Którą zasadę kontroli narusza ten model?

Odpowiedź Zasadę dwóch par oczu (rozdziału obowiązków): ta sama rola przygotowuje i zatwierdza sprawę. Zatwierdzenie powinno leżeć w linii innej roli, np. kierownika.

8. Dlaczego bramka nazwana „Sprawdzenie wniosku” jest błędem stylu, a bramka „Czy wniosek kompletny?” nie jest?

Odpowiedź Bramka niczego nie robi, tylko kieruje ruchem na podstawie wcześniejszego wyniku. Sprawdzenie to zadanie, które powinno stać przed bramką. Rozgałęziającą bramkę nazywa się pytaniem, a jej wyjścia odpowiedziami.

Tabela ćwiczeniowa

Zbuduj w Camunda Modeler model procesu „Dostarczenie skanu artykułu” z basenem biblioteki (linie: Bibliotekarz, System biblioteczny) i zamkniętym basenem czytelnika.

Nr kroku Nr kolejnego kroku Nazwa kroku Wariant Opis kroku Kto wykonuje? Dokumenty
1 2 Wpływ zamówienia Proces zaczyna się, gdy czytelnik przysyła przez formularz zamówienie skanu artykułu z czasopisma. Bibliotekarz Zamówienie [złożone]
2 3 Sprawdzenie uprawnień System automatycznie sprawdza w kartotece, czy czytelnik ma aktywne konto. System biblioteczny Kartoteka czytelników
3 4 Czy konto aktywne? T Tak, konto jest aktywne.
9 N Nie, konto wygasło.
4 5 Wyszukanie czasopisma Bibliotekarz odszukuje rocznik czasopisma w magazynie. Bibliotekarz
5 6 (po 2 dniach: 6a) Skanowanie artykułu Bibliotekarz skanuje artykuł. Ma na to 2 dni robocze. Po ich upływie skanowanie trwa dalej, ale system wysyła czytelnikowi informację o opóźnieniu. Bibliotekarz Skan
6a — Informacja o opóźnieniu System wysyła czytelnikowi wiadomość o opóźnieniu. Na tym ta ścieżka się kończy. System biblioteczny
6 7 Wysłanie skanu System wysyła czytelnikowi odnośnik do pliku. System biblioteczny Skan [wysłany]
7 8 Rejestracja usługi System zapisuje usługę w statystyce udostępnień. System biblioteczny Statystyka udostępnień
8 Koniec — skan dostarczony
9 Koniec — odmowa Proces kończy się wysłaniem czytelnikowi informacji, że musi przedłużyć konto. System biblioteczny
Wskazówki do sprawdzenia
  • Krok 2 wykonuje system bez udziału człowieka, a krok 5 człowiek bez systemu. Typy zadań powinny się różnić.
  • Krok 5 wymaga zdarzenia granicznego. Czy zadanie zostaje przerwane? Opis mówi „skanowanie trwa dalej”.
  • Wszystkie wiadomości do czytelnika to przepływy komunikatów do zamkniętego basenu. Sprawdź, czy kroki 6a, 6 i 9 mają odpowiedni typ: zadanie wysyłania albo zdarzenie z kopertą.
  • Kartoteka czytelników i statystyka udostępnień trwają dłużej niż proces, więc są magazynami danych.

9.2 Przebieg kolokwium

Część 1. Quiz na Pegazie

  • Czas: 30 minut, na początku spotkania.
  • Forma: 20 pytań na Pegazie: jednokrotnego i wielokrotnego wyboru, pytania o diagram (rysunek modelu, do którego odnoszą się pytania) i krótkie odpowiedzi, np. zapis warunku w FEEL.
  • Punkty: 40, po 2 za pytanie. W pytaniach wielokrotnego wyboru punkty przyznaje się tylko za całkowicie poprawną odpowiedź.
  • Pytania są losowane z bazy pytań, więc osoby obok siebie mają różne zestawy.

Część 2. Model w Camunda Modeler

  • Czas: 55 minut, po krótkiej przerwie.
  • Zadanie: na Pegazie pojawi się tabela kroków procesu z instytucji informacyjnej (około 20 kroków). Budujesz na jej podstawie model współpracy w Camunda Modeler: baseny i linie, zadania odpowiednich typów, bramki XOR, AND i OR, bramkę opartą na zdarzeniach, zdarzenia graniczne i najważniejsze dane.
  • Oddajesz: plik .bpmn i rysunek .svg w zadaniu na Pegazie, przed upływem czasu. Pegaz nie przyjmie plików po terminie.
  • Punkty: 60. Kryteria oceny są w opisie zadania K w dodatku D.

Zasady

  • Pracujesz na własnym laptopie z zainstalowanym Camunda Desktop Modeler. Jeśli nie masz laptopa, zgłoś to prowadzącemu najpóźniej tydzień wcześniej, a dostaniesz stanowisko w pracowni.
  • Jedynym dozwolonym materiałem jest ściągawka BPMN z dodatku A, wydrukowana albo otwarta w jednej karcie przeglądarki. Inne strony, notatki i pliki są niedozwolone.
  • Podczas kolokwium nie korzystasz z żadnych narzędzi sztucznej inteligencji: czatów, agentów, asystentów w przeglądarce ani w edytorze. Kolokwium sprawdza Twoją samodzielną umiejętność modelowania.
  • Pracujesz samodzielnie. Rozmowy i wymiana plików oznaczają niezaliczenie kolokwium.
  • Laptop powinien być naładowany. W razie awarii sprzętu podnieś rękę: czas zostanie wydłużony o czas przerwy.

Ocena

Część Punkty
quiz 40
model w Camunda Modeler 60
razem 100

Kolokwium jest zaliczone, jeśli zdobędziesz co najmniej 50 punktów łącznie. Wynik w procentach wchodzi do oceny końcowej z wagą 30%. Osoba, która nie zaliczy kolokwium albo była nieobecna z usprawiedliwionego powodu, pisze je ponownie, jeden raz, w terminie ustalonym na Pegazie, w tej samej formie. Liczy się wynik poprawy.

Zadanie K (Pegaz, 30%). Kolokwium ma na Pegazie dwie pozycje: quiz (część 1) i zadanie z oddaniem modelu (część 2). W ocenie końcowej liczą się łącznie jako jedno zadanie. Opis zadania i kryteria oceny części praktycznej są w dodatku D.

9.3 Pytania sprawdzające

  1. Jakie elementy BPMN musi zawierać model w części praktycznej kolokwium? Czy umiesz każdy z nich wstawić w Camunda Modeler bez szukania w menu?
  2. Jak wyeksportować model do SVG w Camunda Modeler?
  3. Które materiały są dozwolone podczas kolokwium, a których narzędzi nie wolno używać?
  4. Ile punktów trzeba zdobyć, żeby zaliczyć kolokwium?