A Ściągawka języka tok

Ta sama ściągawka jest w pakiecie tok-agent (.github/skills/tok-modelowanie/references/sciagawka.md), więc agent AI pracuje na tym samym opisie języka co Ty. Pełna specyfikacja w języku angielskim: github.com/tok-lang-bpm/tok/blob/main/docs/spec.md, a przewodnik po języku i narzędziach: tok-lang-bpm.github.io.

Jedna instrukcja w jednym wierszu. Bloki tworzy wcięcie (spacje, nie tabulator). # zaczyna komentarz. Każdy wiersz zaczyna się słowem kluczowym. Identyfikatory: litery ASCII, cyfry, _, -; każdy inny. Etykiety: „tekst w cudzysłowie”, dowolny język. Atrybuty: klucz=wartość (słowo, liczba albo “tekst”) oraz flagi bez wartości.

Nagłówek

tok 0.1 "Tytuł modelu" [executable]

Zdarzenia

Instrukcja	Element BPMN	Przykład
start ID "…"	zdarzenie początkowe	start wplyw "Pismo wpłynęło" message="Pismo"
end ID "…"	zdarzenie końcowe	end koniec "Sprawa zamknięta" · terminate · error="Błąd zapisu"
catch ID "…"	pośrednie przechwytujące	catch odp "Odpowiedź autora" message="Odpowiedź" · timer=P14D
throw ID "…"	pośrednie rzucające	throw esk "Zgłoszenie opóźnienia" escalation="Opóźnienie"
boundary ID "…" on=CZYNNOŚĆ	graniczne	boundary termin "Minęło 7 dni" on=ocena timer=P7D noninterrupting

Wyzwalacze (najwyżej jeden): message="…", timer=P3D / PT2H / 2027-01-15T09:00 / "R3/PT1H", signal="…", error="…", escalation="…", condition="…", link="…", flagi terminate, compensate.

Czynności

Instrukcja	Zadanie	Kiedy
task	ogólne	sposób wykonania nieznany
user	użytkownika	człowiek pracuje w systemie
manual	ręczne	człowiek bez systemu
service	usługowe	system sam, automatycznie
script	skryptowe	wyliczenie według wzoru (expr="…" result=zmienna)
rule	reguły biznesowej	wynik z tabeli decyzyjnej (decision=ID result=zmienna)
send / receive	wysyłania / odbioru	message="…"
call	wywołania	process=ID
sub ID "…" + blok	podproces	własny start i end w bloku
eventsub ID "…" + blok	podproces zdarzeniowy	blok zaczyna start z wyzwalaczem

Flagi czynności: loop (pętla), parallel / sequential (wiele instancji), compensation.

Bramki

xor (wykluczająca), and (równoległa), or (inkluzywna), eventgw (oparta na zdarzeniach). Etykieta bramki rozdzielającej to pytanie: xor kompletny "Czy wniosek kompletny?".

Baseny i linie

pool biblioteka "Biblioteka uczelniana"     # basen z blokiem: uczestnik i jego proces
  lane czytelnik "Czytelnik"                # linie mogą się zagnieżdżać
    start s "Potrzeba książki"
  lane bibliotekarz "Bibliotekarz"
    user k "Sprawdzenie katalogów"
pool dostawca "Dostawca"                    # bez bloku: basen zamknięty

Przepływy

flow a -> b -> c                            # łańcuch przepływów sekwencji
flow g -> d "tak" when="kwota > 1000"       # jeden przepływ: etykieta i warunek FEEL
flow g -> e "nie" default                   # przepływ domyślny
message wyslanie -> dostawca "Zamówienie"   # przepływ komunikatów między basenami

Wiersz z etykietą albo atrybutami ma dokładnie jedną strzałkę.

Dane i artefakty

data wniosek "Wniosek" state="złożony"      # obiekt danych (stan w atrybucie)
store katalog "Katalog"                     # magazyn danych
reads k katalog                             # czynność czyta dane
writes k wniosek                            # czynność zapisuje dane
note n1 "Termin wg regulaminu, § 5" on=k    # adnotacja
group g1 "Obsługa w czytelni" members="a b c"

Tabela decyzyjna

decision limit "Limit wypożyczeń" hit=first
  | wiek: number | konto: string || limit: number || uwagi       |
  | < 18         | -             || 5             || niepełnoletni |
  | -            | "pracownik"   || 30            ||             |
  | -            | -             || 10            || pozostali   |

Nagłówek: wejścia nazwa: typ (string, number, boolean, date), potem ||, potem wyniki; opcjonalnie || i uwagi. Komórki wejść to testy FEEL: - (dowolnie), < 18, [18..65], "student", "pracownik", not("gość"). Polityka trafień hit=: unique (domyślna), first, any, priority, collect.

Formularz

form f-wniosek "Wniosek"
  text "## Wniosek o udostępnienie\nWypełnij wszystkie pola."
  field tytul "Tytuł" type=textfield required
  field cel "Cel" type=select options="naukowy:Naukowy, prywatny:Prywatny"
  field liczba "Liczba stron" type=number min=1

Typy pól: textfield, textarea, number, checkbox, select, radio, datetime.

Model wykonywalny (Camunda 8)

Nagłówek z flagą executable. Zadania użytkownika: form=. Zadania reguły biznesowej: decision= i result=. Zadania skryptowe: expr= i result=. Każde wyjście bramki xor/or z kilkoma wyjściami: when="…" albo default. Wyrażenia FEEL piszesz bez znaku = na początku.

Symulacja

simulate cases=200 seed=1 arrival="exp(2h)"
resource archiwisci "Archiwiści" count=2
variable strony "unif(10, 200)"

Atrybuty: czynność by=zasób duration="tri(10m, 20m, 1h)" assign="zgoda=bern(0.8)", zdarzenie oczekujące delay="exp(3d)", przepływ p=0.3. Rozkłady: fixed, unif, tri, norm, lnorm, exp, bern, cat(a=0.7, b=0.3). Jednostki: s, m, h, d.

Polecenia

Polecenie	Co robi
tok check plik.tok --lang pl	sprawdza model; --json dla programów, --level basic dla poziomu podstawowego
tok fmt plik.tok -w	porządkuje zapis (forma kanoniczna)
tok bpmn plik.tok / tok svg plik.tok	plik BPMN z układem / rysunek
tok export plik.tok -o wynik/	BPMN, SVG, DMN i formularze
tok import model.bpmn	BPMN 2.0 XML na tok
tok eval plik.tok DECYZJA nazwa=wartość …	wynik tabeli decyzyjnej
tok sim plik.tok --seed 1 --lang pl	symulacja; --log log.csv, --cases-csv sprawy.csv

Zapis w tok i symbol na diagramie

Każdy symbol BPMN, który rysuje tok svg, z wierszem tok, który go tworzy. Wielkie litery w zapisie (ID, ACTIVITY, P) zastępujesz identyfikatorami ze swojego modelu, a w miejsce przykładowych wartości ("M", P1D) wpisujesz własne. Kolumna Camunda 8 mówi, czy silnik wykonuje element w modelu wykonywalnym (spotkanie 7); kody C1… zgłasza wtedy tok check.

Zdarzenia początkowe

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	start ID	zdarzenie początkowe	wykonuje
	start ID message="M"	zdarzenie początkowe: wiadomość	wykonuje
	start ID timer=P1D	zdarzenie początkowe: czas	wykonuje
	start ID condition="x > 1"	zdarzenie początkowe: warunek	wykonuje w podprocesach zdarzeniowych
	start ID signal="S"	zdarzenie początkowe: sygnał	wykonuje
	start ID message="A" signal="B"	zdarzenie początkowe: wielokrotne	nie wykonuje (C104)
	start ID message="A" message="B" parallel	zdarzenie początkowe: równoległe wielokrotne	nie wykonuje (C105)

Zdarzenia początkowe podprocesów zdarzeniowych

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	eventsub … / start ID message="M"	przerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: wiadomość	wykonuje
	eventsub … / start ID timer=P1D	przerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: czas	wykonuje
	eventsub … / start ID condition="x > 1"	przerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: warunek	wykonuje
	eventsub … / start ID signal="S"	przerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: sygnał	wykonuje
	eventsub … / start ID error="E"	przerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: błąd	wykonuje
	eventsub … / start ID escalation="X"	przerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: eskalacja	wykonuje
	eventsub … / start ID compensate	przerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: kompensacja	wykonuje
	eventsub … / start ID message="A" signal="B"	przerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: wielokrotne	nie wykonuje (C104)
	eventsub … / start ID message="A" message="B" parallel	przerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: równoległe wielokrotne	nie wykonuje (C105)
	eventsub … / start ID message="M" noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: wiadomość	wykonuje
	eventsub … / start ID timer=P1D noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: czas	wykonuje
	eventsub … / start ID condition="x > 1" noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: warunek	wykonuje
	eventsub … / start ID signal="S" noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: sygnał	wykonuje
	eventsub … / start ID escalation="X" noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: eskalacja	wykonuje
	eventsub … / start ID message="A" signal="B" noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: wielokrotne	nie wykonuje (C104)
	eventsub … / start ID message="A" message="B" parallel noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie początkowe podprocesu zdarzeniowego: równoległe wielokrotne	nie wykonuje (C105)

Zdarzenia pośrednie

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	catch ID message="M"	zdarzenie pośrednie przechwytujące: wiadomość	wykonuje
	catch ID timer=P1D	zdarzenie pośrednie przechwytujące: czas	wykonuje
	catch ID condition="x > 1"	zdarzenie pośrednie przechwytujące: warunek	wykonuje
	catch ID signal="S"	zdarzenie pośrednie przechwytujące: sygnał	wykonuje
	catch ID message="A" signal="B"	zdarzenie pośrednie przechwytujące: wielokrotne	nie wykonuje (C104)
	catch ID message="A" message="B" parallel	zdarzenie pośrednie przechwytujące: równoległe wielokrotne	nie wykonuje (C105)
	catch ID link="L"	zdarzenie pośrednie przechwytujące: łącznik	wykonuje
	throw ID	zdarzenie pośrednie	wykonuje
	throw ID message="M"	zdarzenie pośrednie rzucające: wiadomość	wykonuje
	throw ID signal="S"	zdarzenie pośrednie rzucające: sygnał	wykonuje
	throw ID escalation="X"	zdarzenie pośrednie rzucające: eskalacja	wykonuje
	throw ID compensate	zdarzenie pośrednie rzucające: kompensacja	wykonuje
	throw ID message="A" signal="B"	zdarzenie pośrednie rzucające: wielokrotne	nie wykonuje (C104)
	throw ID link="L"	zdarzenie pośrednie rzucające: łącznik	wykonuje

Zdarzenia graniczne

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	boundary ID on=ACTIVITY message="M"	przerywające zdarzenie graniczne: wiadomość	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY timer=P1D	przerywające zdarzenie graniczne: czas	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY condition="x > 1"	przerywające zdarzenie graniczne: warunek	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY signal="S"	przerywające zdarzenie graniczne: sygnał	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY error="E"	przerywające zdarzenie graniczne: błąd	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY escalation="X"	przerywające zdarzenie graniczne: eskalacja	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY message="A" signal="B"	przerywające zdarzenie graniczne: wielokrotne	nie wykonuje (C104)
	boundary ID on=ACTIVITY message="A" message="B" parallel	przerywające zdarzenie graniczne: równoległe wielokrotne	nie wykonuje (C105)
	boundary ID on=TRANSACTION cancel	zdarzenie graniczne: anulowanie	nie wykonuje (C101)
	service ID compensate=HANDLER	zdarzenie graniczne: kompensacja	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY message="M" noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie graniczne: wiadomość	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY timer=P1D noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie graniczne: czas	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY condition="x > 1" noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie graniczne: warunek	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY signal="S" noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie graniczne: sygnał	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY escalation="X" noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie graniczne: eskalacja	wykonuje
	boundary ID on=ACTIVITY message="A" signal="B" noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie graniczne: wielokrotne	nie wykonuje (C104)
	boundary ID on=ACTIVITY message="A" message="B" parallel noninterrupting	nieprzerywające zdarzenie graniczne: równoległe wielokrotne	nie wykonuje (C105)

Zdarzenia końcowe

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	end ID	zdarzenie końcowe	wykonuje
	end ID message="M"	zdarzenie końcowe: wiadomość	wykonuje
	end ID error="E"	zdarzenie końcowe: błąd	wykonuje
	end ID escalation="X"	zdarzenie końcowe: eskalacja	wykonuje
	end ID signal="S"	zdarzenie końcowe: sygnał	wykonuje
	end ID compensate	zdarzenie końcowe: kompensacja	wykonuje
	end ID message="A" signal="B"	zdarzenie końcowe: wielokrotne	nie wykonuje (C104)
	end ID cancel	zdarzenie końcowe: anulowanie	nie wykonuje (C101)
	end ID terminate	zdarzenie końcowe: zakończenie wszystkiego	wykonuje

Czynności

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	task ID	zadanie	wykonuje
	user ID	zadanie użytkownika	wykonuje
	manual ID	zadanie ręczne	wykonuje
	service ID	zadanie usługowe	wykonuje
	script ID	zadanie skryptowe	wykonuje
	rule ID	zadanie reguły biznesowej	wykonuje
	send ID	zadanie wysyłania	wykonuje
	receive ID	zadanie odbioru	wykonuje
	receive ID message="M" instantiate	zadanie odbioru rozpoczynające proces	nie wykonuje (C106)
	sub ID (block)	podproces osadzony	wykonuje
	eventsub ID (block)	podproces zdarzeniowy	wykonuje
	transaction ID (block)	transakcja	nie wykonuje (C100)
	adhoc ID (block)	podproces ad hoc	wykonuje
	call ID process=P	czynność wywołująca	wykonuje
	call ID task=GLOBAL	czynność wywołująca zadanie globalne	nie wykonuje (C108)

Znaczniki czynności

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	task ID loop	zadanie ze znacznikiem pętli	nie wykonuje (C103)
	task ID parallel	zadanie wielokrotne równoległe	wykonuje
	task ID sequential	zadanie wielokrotne sekwencyjne	wykonuje
	service ID compensation	zadanie kompensujące	wykonuje

Bramki

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	xor ID	bramka wykluczająca	wykonuje
	or ID	bramka inkluzywna	wykonuje
	and ID	bramka równoległa	wykonuje
	complex ID	bramka złożona	nie wykonuje (C102)
	eventgw ID	bramka oparta na zdarzeniach	wykonuje
	eventgw ID instantiate	bramka oparta na zdarzeniach rozpoczynająca proces	nie wykonuje (C107)
	eventgw ID instantiate parallel	równoległa bramka oparta na zdarzeniach rozpoczynająca proces	nie wykonuje (C107)

Dane

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	data ID	obiekt danych	tylko model
	data ID collection	kolekcja obiektów danych	tylko model
	input ID	dane wejściowe	tylko model
	output ID	dane wyjściowe	tylko model
	store ID	składnica danych	tylko model

Połączenia

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	flow A -> B	przepływ sekwencji	wykonuje
	flow A -> B when="feel"	przepływ warunkowy	wykonuje
	flow G -> B default	przepływ domyślny	wykonuje
	message A -> B	przepływ wiadomości	wykonuje
	note ID "Text" on=ID	powiązanie	tylko model
	writes ACTIVITY DATA	powiązanie danych	tylko model

Artefakty

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	note ID "Text"	adnotacja tekstowa	tylko model

Baseny i linie

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	pool ID "Label" (block)	basen	wykonuje
	lane ID "Label"	basen z dwiema liniami	wykonuje
	pool ID "Label" (no block)	basen zamknięty	tylko model
	pool ID "Label" min=2 max=5	basen z krotnością uczestników	nie wykonuje (C123)

Konwersacje

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	conversation ID "Label" pools="P Q"	konwersacja	nie wykonuje (C120)
	subconversation ID "Label" pools="P Q" (block)	podkonwersacja	nie wykonuje (C120)
	callconversation ID "Label" pools="P Q" collaboration=ID	wywołanie konwersacji	nie wykonuje (C121)
	pools= of a conversation	łącze konwersacji	nie wykonuje (C120)

Choreografie

Symbol	Zapis w tok	Element	Camunda 8
	choreo ID "Label" from=P to=Q message="M"	zadanie choreografii	nie wykonuje (C122)
	subchoreo ID "Label" pools="P Q" from=P (block)	podchoreografia	nie wykonuje (C122)
	callchoreo ID "Label" pools="P Q" from=P choreography=ID	wywołanie choreografii	nie wykonuje (C122)